Rubato, ölçü içindeki zamanın esnetilmesidir. İfade için güçlü bir araçtır ve neredeyse her türde kullanılır. Ancak kursiyerlerde sık görülen bir yanlış anlama vardır. Rubato yapıldığı düşünülen yerde çoğu zaman tempo tümüyle kaybedilmiştir.
Aradaki fark şudur: gerçek rubato, alınan zamanı geri verir. Bir yerde yavaşlanmışsa başka bir yerde hızlanılır ve ölçü toplamı korunur. Geri verilmeyen zaman rubato değil, tempo kaybıdır. Çalışma yöntemi ölçmedir; cümle önce sabit tempoda kaydedilir ve süresi not edilir.
Sonra rubatolu söylenir ve süre yeniden ölçülür. İki süre birbirine yakınsa rubato doğru uygulanmıştır. Açık fark varsa zaman geri verilmemiştir. Eşlikli çalışmada rubato eşlikçiyle önceden konuşulur; sürpriz esneme uyumu bozar.
Rubatonun kullanılacağı yer de seçilir; genellikle cümle sonları ve dönüm noktaları buna elverişlidir. Cümle başlarında yapılan esneme girişin belirsiz duyulmasına yol açar ve eşlikle uyumu zorlaştırır.
Esneme miktarı eserin dokusuna da bağlıdır; yoğun armonili bölümlerde küçük esnemeler bile belirgin duyulur ve bu bölümlerde daha az kullanılır. Derslerimizde rubato, süre ölçümüyle denetlenir ve eşlikçiyle birlikte planlanır.